سایت خاتون




سایت مطبخ خاتون



چرا نماز و روزه مسافر شکسته است؟

از آیاتی که درباره‌ نماز و روزه مسافر نازل شده استفاده می شود که احکام مسافر، به جهت آسان گرفتن و آسایش وی است. در آیة 184 بقره آمده است:
«فمن شهد منکم الشهر فلیصمه و من کان مریضاً‌ أو علی سفر فعدّة مِن أیام أخر یریدالله بکم الیسر و لا یرید بکم العسر؛ پس هر کس ماه رمضان در شهر و وطن خود باشد، باید روزه بگیرد و هر کس بیمار یا مسافر باشد، در ایّام دیگر روزه بگیرد. خدا آسانی را برای شما اراده کرده و مشقت و سختی را از شما نخواسته است». براساس روایات بین شکسته شدن نماز و روزه تلازم است (استثنائاً در چهار مکان مقدس: مکه، مدینه، حائر حسینی و مسجد کوفه، مسافر بین قصر و اتمام نماز مخیّر است ، ولی روزه نمی‌تواند بگیرد. در مدینه منوره مسافر می‌تواند سه روز روزه مستحبی بگیرد، گرچه نمازش را شکسته بخواند) یعنی هر جا نماز شکسته شود، روزه نمی‌شود گرفت (البته اگر در ماه مبارک رمضان بعد از ظهر شرعی مسافرت کند، روزه را باید بگیرد، ولی چنانچه نماز ظهر و عصر را نخوانده باشد و بخواهد در سفر بخواند، باید شکسته بخواند).


امام باقر (ع) فرمود: «لیس یفترق التقصیر و الافطار، فمن قصر فلیفطر؛ شکسته شدن نماز و روزه جدایی ناپذیر است، پس هر کس نماز را شکسته خواند، باید روزه را افطار نماید». (1) نیز فرمود: « وقتی نمازت قصر شد، روزه‌ات را افطار کن و هر جا روزه‌ات را افطار کردی، نمازت را شکسته بخوان».(2)

نیز در خصوص نماز در سوره نسا آیه 101 آمده است : «و اذا ضربتم فی الارض فلیس علیکم جناح ان تقصروا من الصلاة؛ هنگامی که سفر کنید گناهی بر شما نیست که نماز را کوتاه بخوانید.» مقصود این است که در سفر شکسته خواندن نماز واجب است، «ولا جناح» در این جا به معنای وجوب است. از حضرت امام باقر(ع) دربارة «لا جناح» در این آیه سؤال شد، حضرت فرمود: همان گونه که «لا جناح» در آیة صفا و مروه به معنای وجوب است، در این آیه هم به معنای شکسته بودن نماز در سفر به گونة وجوبی است، نه به معنای مخیر بودن بین تمام و قصر(3).

خداوند منّت گذارده و حکم امتنانی برای مسافر وضع و هدیه کرده است. رد کردن و برگرداندن هدیه الهی،‌ خلاف ادب است. بنابراین عقل سلیم تجویز نمی کند که بر خلاف خواسته خداوند در سفر، نماز را تمام بخواند و یا روزه بگیرد امّا اگر کسی بر خلاف این حکم عمل کند،‌ یعنی مسافر در سفر نماز را چهار رکعتی بخواند ویا روزه بگیرد،‌ صحیح نیست، به دلیل روایاتی که وارد شده که کوتاه خواندن نماز در سفر یک نوع تخفیف الهی است و ادب اقتضا می کند که انسان این تخفیف را رد نکند و نسبت به آن بی اعتنایی به خرج ندهد.

ناگفته نماند مشهور فقهای اهل سنت نیز مانند شیعه قائل به شکسته شدن نماز در مسافرت هستند اما در مقدار مسافت با شیعه اختلاف دارند .

در روایات اهل سنت از پیغمبر اکرم (ص) نقل شده که در باره نماز قصر فرمود : «صدقة تصدق الله بها علیکم فاقبلوا صدقته؛ (4) هدیه ای از خداوند است. آن را بپذیرید».

نظیر این حدیث از طریق شیعه نیز آمده است. امام صادق (ع) از پیامبر نقل می کند: «افطار در سفر و نماز قصر، از هدایای الهی است. کسی که از این کار صرف نظر کند، هدیه الهی را رد کرده است» .(5)

امام باقر(ع) فرمود: «گروهی با پیامبر در ماه مبارک رمضان در سفر بودند. پیامبر در سفر روزه نگرفت، ولی برخی از همراهان روزه گرفتند. پیامبر فرمود: « اینان تا روز قیامت از نافرمانان خواهند بود».(6)

امام صادق(ع) فرمود: «خدا بر مریض و مسافر تصدًق کرده که روزه نگیرند. آیا پسندیده است که صدقة خدا برگردانده شود؟!‌»(7)

امّا این که در زمان ما مسافرت‌ها آسان شده و در مدت کمی مسافرت هشت فرسخی انجام می شود و خستگی احساس نمی شود، بنابراین روزه گرفتن در مسافرت مشکل نیست،‌ جوابش این است که: علّت و فلسفة واقعی احکام شرعی بر ما معلوم نیست. روایات حکم تقصیر نماز و روزه نگرفتن را بر سفر هشت فرسخی مبتنی کرده، چه مسافر خسته شده و چه خسته نشده باشد. بنابراین ملاک در قصر و اتمام نماز و افطار روزه، خستگی و عدم آن نیست، گرچه سفر حتی با وسایل سریع السیر خسته کننده است. ملاک مقدار مسافت است. اگر ملاک را خستگی و عدم خستگی بگیریم، چه بسا افرادی با شتر مسافرت بیست فرسخ انجام می دهند، ولی خسته نمی شوند؛ برعکس افرادی دو فرسخ مسافرت می کنند و خسته می‌شوند. پس ملاک بر اساس روایات، پیمودن مسافت شرعی یعنی هشت فرسخ است. هر کس این مقدار مسافت را چه در یک روز یا در چند دقیقه بپیماید، ‌نمازش شکسته خواهد بود و روزه را باید افطار کند.(8)

به عبارت دیگر: گرچه یکی از عوامل این حکم، آسان گرفتن بربندگان است، امّا قرائن نشان می دهد که تنها عامل نیست،‌ زیرا کسی که با خستگی زیاد به مقصد رسیده، ‌در همان زمان که به مقصد می رسد، اگر قصد ده روز اقامت کند، ‌نمازش تمام است و روزه هم در شرایط وجوب ، واجب خواهد بود. پس ملاک در سقوط روزه و شکسته شدن نماز تنها خستگی نیست.

پی نوشت ها:
1و2 – وسائل الشیعه،‌ج7، ص 130 و 131، از ابواب من یصح منه الصوم، باب 4، حدیث 1 و 2.
3 – نورالثقلین ، ج1، ص 542.
4 – سنن بیهقی، ج 3، ص 134 .
5 – تفسیر نمونه، ج4، ص 97، به نقل از وسایل الشیعه، ج 5، ص 540 .
6 - وسائل الشیعه، ج 7، ص 124.
7 - همان.
8 - تفسیر المیزان، ج 2، ذیل آیة‌184 بقره،‌ ص 11.


- نظرات (0)

روزه ناقص

امام باقر عليه السلام فرمود:
روزه اين افراد كامل نيست:
1 - كسى كه امام (رهبر) را نافرمانى كند.
2 - بنده فرارى تا زمانى كه برگردد.
3 - زنى كه اطاعت‏شوهر نكرده تا اينكه توبه كند.
4 - فرزندى كه نافرمان شده تا اينكه فرمانبردار شود.


بحار الانوار ج 93، ص 295.




- نظرات (0)

کوله بارت بربند ،

کوله بارت بربند ،
شاید این چند سحر فرصت آخر باشد ،

که به مقصد برسیم ،

بشناسیم خدا و بفهمیم که یک عمر چه غافل بودیم ،

میشود کاری کرد که رضا باشد او ،

ای سبکبال در این راه شگرف ،

در دعای سحرت ،

در مناجات خدایی شدنت ،

هرگز از یاد نبر من جا مانده بسی محتاجم .


- نظرات (0)

خدایا قرار ده



خدایا قرار ده روزه ام را در این ماه روزه روزه داران واقعى


و شب زنده داری ام را نیز مانند شب زنده داران


و بیدارم کن در آن از خواب بی خبران


و گناهم را بر من ببخش اى معبود جهانیان


و درگذر از من اى درگذرنده از گناهکاران . . .




- نظرات (0)

ای مهربان! امشب صدا کردی گدا را

ای مهربان! امشب صدا کردی گدا را
بر سفره ات خواندی گدای بی نوا را

گفتی که من در انتظارم تا بیایی
آماده کردم بهر تو مهمانسرا را

رسوا نکردی ام به پیش چشم مردم
دادی به خوبی شهرتی غرق خطا را

گفتی پشیمانی بیا من می پذیرم
عــرض پشیمــانی ز کـــار ناروا را

گفتی بیـا با من بگو حرف دلت را
تنها به درد خود بجو از من دوا را

گفتی که هر کس توبه بشکسته بیاید
هرکس که کرده ترک صحبت با خدا را

یک سال از من غیر بی مهری ندیدی
اما نکـــردی با دلــم غـیـــر از مــدارا

انگار که از من حیا کردی که اینسان
تا بی نهــایت برده ای مهــر و وفا را

می خواهم از این پس فقط مال تو باشم
از غـیــــر خــود دوری بده این مــبتــلا را

فردا به غیر از ناله ی حسرت ندارد
آنـکــــه ندارد در دلـش حــب ولا را

زهرا کجا سازد رها در روز محشر
دلداده ی عشق علی مرتضی را

الهی العفو


- نظرات (0)