سایت خاتون




سایت مطبخ خاتون



زیارت امیرالمومنین

ابتکار بسیار زیبا از تولیت حرم امیر المومنین علی(علیه السلام)
www.imamali.net/vtour
وارد حرم شدید توجه کنید روی هر فلشی که کلیک میکنید يه مقدار صبر کنید تصویر شفاف ميشه.
ودر هر صحن باچرخش و عقب جلو کردن میتوان کاملا زیارت کردهر جای حرم که دوست داريد زیارت کنید.
روی فلشها نگه دارید تا وارد مکانهای مورد نظر بشید.
این حقیر رو هم دعا کنید.
زیارتتان قبول باشد.

دعایی برای رفع غم و اندوه

در كتاب «بلد الأمین» از حضرت رسول اکرم صلى اللّه علیه و آله روایت كرده:

هر كه هر روز ده بار این دعا را بخواند، حق تعالى‏ چهار هزار گناه كبیره او را بیامرزد

و وى را از سكرات مرگ و فشار قبر، و صد هزار هراس قیامت نجات دهد،

و از شرّ شیطان و سپاهیان او محفوظ گردد و قرضش ادا شود و اندوه و غمش برطرف گردد، دعا این است:

اَعْدَدْتُ لِكُلِّ هَوْلٍ لا اِلهَ اِلا اللَّهُ وَ لِكُلِّ هَمٍّ وَ غَمٍّ ماشاءَ اللَّهُ

وَ لِكُلِّ نِعْمَةٍ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ لِكُلِّ رَخآءٍ اَلشُّكْرُ لِلَّهِ

وَ لِكُلِّ اُعْجُوبَةٍ سُبْحانَ الِلَّهِ

وَ لِكُلِّ ذَنْبٍ اَسْتَغْفِرُ اللَّهَ

وَ لِكُلِّ مُصیبَةٍ اِنّا لِلّهِ وَ اِنّا اِلَیْهِ راجِعُونَ

وَ لِكُلِّ ضیقٍ حَسْبِىَ اللَّهُ

وَ لِكُلِّ قَضآءٍ وَ قَدَرٍ تَوَكَّلْتُ عَلَى اللَّهِ

وَ لِكُلِّ عَدُوٍّ اِعْتَصَمْتُ بِاللَّهِ

وَ لِكُلِّ طاعَةٍ وَ مَعْصِیَةٍ لا حَوْلَ وَ لا قُوَّةَ اِلاّ بِاللَّهِ الْعَلِىِّ الْعَظیمِ.

تناسب خلود در آتش با رحمت خدا

جهنم

بحث خلود دوزخیان در عذاب از بحث‌ های مهم معاد شناسی به شمار می ‌رود. متکلمان اسلامی و مفسران و اکثر حکما بر این باورند که کافر، مخلّد به عذاب ابدی است، ولی برخی اندیشمندان معتقدند که عذاب ابدی با رحمت گسترده خدا سازگار نیست و آیاتی را که ظهور در ابدیت و عذاب دوزخیان دارد به توقف طولانی و یا خلود بدون عذاب تأویل کرده‌اند.

در این مجال به بررسی معنای خلود در آیات قرآن و ارتباط آن با رحمت الهی پرداخته می‌ شود تا پاسخ این سۆال به دست آید.

مفهوم ‌شناسی خلود و رحمت

"خلود" از باب خلد یخلد به معنای همیشگی، جاودان و ابدی است.

از دیدگاه راغب اصفهانی، خلود، دور بودن چیزی از برخورد با فساد و باقی ماندن آن بر حالتی است که قبلا بوده است. اخلاد هر چیز به معنای دائمی کردن و حکم به بقای آن است.

عرب هر چیز را که فساد و تباهی در آن راه ندارد، با واژه خلود توصیف می‌کند.

"رحمت"، رقت قلب نسبت به شخص قابل ترحم و احسان است که گاهی فقط به دلسوزی و مهربانی منتهی می‌ شود و گاهی موجب احسان نیز می ‌گردد.

رحمت خدا از صفات فعل خداست، یعنی صفتی است که از مقام فعل خدا انتزاع می ‌شود و به معنای رفع نیاز هر نیازمند و اعطای کمال شایسته به موجودی است که آماده و لایق رسیدن به کمال باشد از این رو گفته‌اند رحمت از جانب آدمیان رقت قلب و دلسوزی، و از طرف خدا تفضّل و دادن ابزار رشد و تکامل به موجودی است که قابلیت رسیدن به کمال را دارد.

 

خلود در قرآن

در بسیارى از آیات قرآن خلود با قیودى ذكر شده است كه از آن به وضوح مفهوم ابدیت فهمیده مى‏شود.

در آیات 100 توبه، 11 طلاق و 9 تغابن در مورد بهشتیان تعبیر به "خالِدِینَ فِیها أَبَداً" مى‏ كند، كه مفهوم این تعبیر ابدیت بهشت براى این گروه ‏ها است و در آیات دیگرى مانند 169 نساء و 23 جن درباره گروهى از دوزخیان همین تعبیر "خالِدِینَ فِیها أَبَداً" دیده مى ‏شود كه دلیل بر جاودانگى عذاب آن ها است.

تعبیرات دیگرى مانند "مَاكِثِینَ فِیهِ أَبَدًا" در آیه 3 كهف و  "لَا یَبْغُونَ عَنْهَا حِوَلًا"  در سوره كهف آیه 108 نشان مى ‏دهد كه به طور قطع گروهى از بهشتیان و دوزخیان جاودانه در نعمت یا در عذاب خواهند ماند.

مجازات ابدى و جاویدان، منحصر به كسانى است كه تمام روزنه‏هاى نجات را به روى خود بسته‏اند و عالماً و عامداً غرق در فساد و تباهى و كفر و نفاق گشته‏اند. سایه شوم گناه تمام قلب و جان آنها را پوشانیده، و در حقیقت به رنگ گناه و كفر در آمده‏اند همانگونه كه در بقره مى ‏خوانیم: "بَلَى مَن كَسَبَ سَیِّئَةً وَأَحَاطَتْ بِهِ خَطِیئَتُهُ فَأُوْلَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِیهَا خَالِدُونَ"؛ "آرى كسى كه بدى به دست آورد و گناهش او را در میان گیرد پس چنین كسانى اهل آتشند و در آن ماندگار خواهند بود"

یک سۆال مهم

در اینجا استفهام بزرگی در فكر هر شنونده‏اى ترسیم مى ‏شود كه چگونه مى ‏توان پذیرفت انسان تمام عمر خود را كه حداكثر 80 یا 100 سال بوده كار خوب یا بد كرده است ولى میلیون‌ها میلیون سال و بیشتر پاداش و كیفر ببیند؟!

این مطلب در مورد پاداش چندان مهم نیست، زیرا بخشش و پاداش هر چه بیشتر باشد نشانه فضل و كرم پاداش ‌دهنده است، اما در مورد كار بد و گناه و ظلم و كفر این سۆال وجود دارد كسى كه دوران طغیان و سركشى و تجاوزش از یك صد سال تجاوز نمى‏كند چرا همیشه باید در آتش و مجازات شكنجه ببیند؟! آیا عدالت و رحمت ایجاب نمى ‏كند كه نوعی تعادل برقرار گردد و به اندازه اعمال خلافش كیفر ببیند؟!

 

پاسخ‏ هاى غیرمنطقی

پیچیدگى پاسخ این اشكال سبب شده كه بعضى به فكر توجیه آیات خلود بیفتند و آنها را طورى تفسیر كنند كه مجازات جاودان كه به عقیده آنها بر خلاف اصل عدالت است از آن استفاده نشود.

1ـ منظور از "خلود" معنى كنایى یا مجازى آن است. یعنى مدتی نسبتاً طولانى.

2ـ این‌ گونه گردن‌ كشان طاغى و یاغى كه گناه سراسر وجود آنها را فراگرفته است وجودشان به رنگ كفر و گناه درآمده اگر چه همیشه در دوزخ خواهند بود، ولى دوزخ همیشه به یك حال باقى نمى ‏ماند، روزى فرا می ‌رسد كه آتش آن، مانند هر آتش دیگر، خاموش مى‏ گردد و آرامش خاصى دوزخیان را فرا مى‏ گیرد!

3ـ با گذشت زمان و پس از كشیدن مجازات‌ هاى فراوان، سرانجام نوعی سازش با محیط در دوزخیان به وجود مى ‏آید و آنها به رنگ محیط خود درمى‏ آیند یعنى كم‌كم به آن عادت مى‏ كنند و در این حال هیچ‌ گونه احساس ناراحتى و عذاب ندارند!

گناه

حل نهایى ایراد

براى حل این مشكل باید به سه اصل توجه كرد:

1ـ مجازات ابدى و جاویدان، منحصر به كسانى است كه تمام روزنه‏هاى نجات را به روى خود بسته‏اند و عالماً و عامداً غرق در فساد و تباهى و كفر و نفاق گشته‏اند. سایه شوم گناه تمام قلب و جان آنها را پوشانیده، و در حقیقت به رنگ گناه و كفر در آمده‏اند همانگونه كه در بقره مى ‏خوانیم: "بَلَى مَن كَسَبَ سَیِّئَةً وَأَحَاطَتْ بِهِ خَطِیئَتُهُ فَأُوْلَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِیهَا خَالِدُونَ"؛ "آرى كسى كه بدى به دست آورد و گناهش او را در میان گیرد پس چنین كسانى اهل آتشند و در آن ماندگار خواهند بود.". (بقره/81)

2ـ این اشتباه است كه بعضى خیال مى‏ كنند مدت و زمان كیفر باید به اندازه مدت و زمان گناه باشد، زیرا رابطه میان "گناه" و "كیفر" رابطه زمانى نیست بلكه "كیفى" است یعنى مقدار زمان مجازات تناسب با كیفیت گناه دارد.

كسى ممكن است در یك لحظه دست به قتل نفس بزند و طبق پاره‏اى از قوانین محكوم به زندان ابد گردد در حالی که زمان گناه تنها یك لحظه و مجازات آن گاهى 80 سال زندان است.

3ـ رنج ‌ها و دردها و ناراحتی ‌هایى كه گناهكاران در جهان دیگر مى ‏كشند اثر و نتیجه اعمال خود آنها است كه دامانشان را فرا مى‏ گیرد: "فَالْیَوْمَ لَا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَیْئًا وَلَا تُجْزَوْنَ إِلَّا مَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ"؛ "امروز بر كسى هیچ ستم نمى ‏رود جز در برابر آنچه كرده‏اید پاداشى نخواهید یافت"! (یس/54)

اكنون كه این مقدمات سه‏گانه روشن شد حل نهایى از دسترس ما چندان دور نیست:

فرض كنید كسى بر اثر مصرف كردن پى در پى مشروبات الكلى در مدت یك هفته گرفتار زخم معده شدید شود. چندان كه مجبور باشد تا آخر عمر با این درد بسازد و رنج برد، آیا این برابرى میان عمل بد و نتیجه آن بر خلاف عدالت است؟

حال اگر عمر این انسان به جاى 80 سال یك هزار سال و یا یك میلیون سال باشد و باید به خاطر یك هفته هوسرانى یك میلیون سال رنج ببرد آیا این بر خلاف اصل عدالت است؟

در حالى كه قبلا وجود این خطر در میگسارى به او اعلام شده، و عاقبت آن نیز براى او توضیح داده شده است. (مثال‌ ها حقایق عقلى را به ذهن نزدیك كرده و براى گرفتن نتیجه نهایى و استدلالى آماده مى‏ كنند)

هنگامى كه پاداش و كیفر، نتیجه و اثر خود عمل آدمى باشد مسئله مساوات و برابرى از نظر كمیت و كیفیت مطرح نخواهد بود. هنگامى كه گناه و سركشى سراسر وجود انسانى را احاطه كرد و تمام بال و پرهاى روح و جان او در آتش بیدادگرى و نفاق سوخت، چه جاى تعجب كه در سراى دیگر براى همیشه از نعمت پرواز در آسمان بهشت محروم گردد و همواره گرفتار درد و رنج این محرومیت بزرگ باشد.

"رحمت"، رقت قلب نسبت به شخص قابل ترحم و احسان است که گاهی فقط به دلسوزی و مهربانی منتهی می‌ شود و گاهی موجب احسان نیز می ‌گردد

پیامبران الهى از یك سو، و فرمان خرد از سوى دیگر، به او آگاهى لازم را داده اند و از روى علم، عمد و اختیار در رفتارهای زشت و ناشایست استمرار ورزید و گرفتار آثار كار خود گردید.

بنابراین نه جاى شكایتى باقى است و نه منافاتى با رحمت پروردگار دارد.

 

نتیجه

"خلود" به معنای همیشگی، جاودان و ابدی است. رحمت از جانب آدمیان رقت قلب و دلسوزی، و از طرف خدا تفضّل و دادن ابزار رشد و تکامل به موجودی است که قابلیت رسیدن به کمال را دارد.

در بسیارى از آیات قرآن خلود با قیودى ذكر شده است كه نشان مى ‏دهد به طور قطع گروهى از بهشتیان و دوزخیان جاودانه در نعمت یا در عذاب خواهند ماند.

در این میان بعضى به فكر توجیه آیات خلود افتاده و آنها را طورى تفسیر كرده‌اند كه مجازات جاودان كه به عقیده آنها بر خلاف اصل رحمت است از آن استفاده نشود. این در حالی است كه پاداش و كیفر، نتیجه و اثر خود عمل آدمى است در نتیجه مسئله مساوات و برابرى از نظر كمیت و كیفیت در آن مطرح نخواهد بود.


منابع:

تفسیر نمونه، ج 9، ص 239 تا 244.

مقاله "رحمت الهی و خلود دوزخیان"، سید حسن بطحایی.


- نظرات (0)

به هر شعار و شعاردهنده ای اطمینان نکنید

گل‌های پرپر دهلران

به هر شعار و شعاردهنده‏اى اطمینان نكنید، در میدان عمل، مردان آزموده مى ‏شوند.

وَلَقَدْ كُنتُمْ تَمَنَّوْنَ الْمَوْتَ مِن قَبْلِ أَن تَلْقَوْهُ فَقَدْ رَأَیْتُمُوهُ وَأَنتُمْ تَنظُرُونَ (آل عمران ـ 143) 
همانا شما مرگ (و شهادت) را (پس از جنگ بدر) پیش از آنكه با آن روبرو شوید سخت آرزو مى‏ كردید، پس آن را (در جنگ احد) دیدید، ولى (ناخوشایند به آن) نگاه مى‏ كردید.


سخنان تو خالى‏

بعد از جنگ بدر و شهادت پر افتخار جمعى از مسلمانان عده‏اى در جلسات، مى‏ نشستند و پیوستهآرزوى شهادت مى ‏كردند كه اى كاش این افتخار در میدان بدر نصیب ما نیز شده بود، مطابق معمول در میان آنها جمعى صادق بودند و عده‏اى متظاهر و دروغگو، و یا در شناسایى خود در اشتباه بودند، اما چیزى طول نكشید كه جنگ وحشتناك احد پیش آمد.

مجاهدان راستین با شهامت فوق العاده جنگیدند و شربت شهادت نوشیدند و به آرزوى خود رسیدند اما جمعى از دروغگویان هنگامى كه آثار شكست را در ارتش اسلام مشاهده كردند از ترس كشته شدن، فرار كردند.

این آیه آنها را سرزنش مى‏ كند و می گوید شما كسانى بودید كه آرزوى مرگ و شهادت در راه خدا را در دل مى ‏پروراندید پس چرا آن موقع كه با چشم خود محبوب خویش را در برابر خود دیدید فرار كردید؟
در زیارت شهداى كربلا مى ‏گوییم: اى كاش ما با شما بودیم و به شهادت مى‏رسیدیم. هیچ فكر كرده‏ایم كه در مقام عمل، ما چه مى‏ كنیم؟!


بحث لغوی: 
تمنون: آرزو مى ‏كردید. تمنى: آرزو كردن (قاموس قرآن).


پیام‏های آیه:

1ـ فریب آرزوهاى خود را نخورید و به هر شعار و شعاردهنده‏اى اطمینان نكنید. «وَ لَقَدْ كُنْتُمْ»، «فَقَدْ رَأَیْتُمُوهُ ...»
2ـ در میدان عمل، مردان آزموده مى ‏شوند. «رَأَیْتُمُوهُ»، «وَ أَنْتُمْ تَنْظُرُونَ»

وَمَا مُحَمَّدٌ إِلاَّ رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِن مَّاتَ أَوْ قُتِلَ انقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ وَمَن یَنقَلِبْ عَلَىَ عَقِبَیْهِ فَلَن یَضُرَّ اللّهَ شَیْئًا وَسَیَجْزِی اللّهُ الشَّاكِرِینَ (آل عمران ـ 144)

باید از قرآن بیاموزند كه مسائل هدفى هرگز نباید قائم به شخص یا اشخاص باشد بلكه باید بر محور یك سلسله اصول و تشكیلات ابدى دور بزند كه با تغییر افراد یا فوت آنان حتى اگر پیامبر بزرگ خدا باشد آن كار تعطیل نگردد، اصولا رمز بقاى یك مذهب و یا یك تشكیلات همین است

و محمّد جز پیامبرى نیست كه پیش از او نیز پیامبران (دیگرى آمده و) در گذشته‏اند. (بنابراین مرگ براى انبیاء نیز بوده و هست،) پس آیا اگر او بمیرد و یا كشته شود، شما به (آئین) گذشتگان خود بر مى ‏گردید؟ و هر كس به عقب برگردد، پس هرگز هیچ ضررى به خداوند نمى ‏زند و خداوند به زودى پاداش شاكران را خواهد داد.


فردپرستی ممنوع

با استفاده از حوادث جنگ احد آیه حقیقت دیگرى را به مسلمانان مى‏ آموزد و آن اینكه اسلام آئین فرد پرستى نیست و به فرض كه پیامبر در این میدان شربت شهادت مى ‏نوشید، وظیفه مسلمانان بدون تردید ادامه مبارزه بود، زیرا با مرگ یا شهادت پیامبر، اسلام پایان نمى ‏یابد بلكه آئین حقى است كه تا ابد جاویدان خواهد ماند.
مسئله فرد پرستى یكى از بزرگترین خطراتى است كه مبارزات هدفى را تهدید مى‏كند، وابستگى به شخص معین اگر چه پیامبر خاتم باشد مفهومش پایان یافتن كوشش و تلاش براى پیشرفت، به هنگام از دست رفتن آن شخص است و این وابستگى یكى از نشانه‏هاى بارز عدم رشد اجتماعى است.
مبارزه پیامبر صلی الله علیه و آله با فرد پرستى یكى دیگر از نشانه‏هاى حقانیت و عظمت او است زیرا اگر او به خاطر شخص خویش قیام كرده بود لازم بود این فكر را در مردم تقویت كند كه همه چیز به وجود او بستگى دارد و اگر او از میان برود همه چیز پایان خواهد یافت، ولى رهبران راستین همانند پیغمبر اكرم صلی الله و علیه وآله هیچ گاه مردم را به چنین افكارى تشویق نمى ‏كنند، بلكه به شدت با آن مبارزه مى ‏كنند، و به آنها مى‏ گویند: هدف ما، از خود ما بالاتر است و هرگز با نابودى ما نابود نخواهد شد و لذا قرآن با صراحت در آیه فوق مى‏گوید:

حضرت محمد

"محمد تنها فرستاده خدا است، پیش از او هم فرستادگانى بودند كه از دنیا رفتند آیا اگر او بمیرد یا كشته شود باید شما سیر قهقرایى كنید؟ و به آئین بت پرستى باز گردید؟" 
جالب توجه اینكه: در آیه براى بیان سیر قهقرایى جمله "انْقَلَبْتُمْ عَلى‏ أَعْقابِكُمْ" به كار رفته است، زیرا "اعقاب" جمع "عقب" (بر وزن خشن) به- معنى پاشنه پا است بنابراین "انْقَلَبْتُمْ عَلى‏ أَعْقابِكُمْ" به معنى "عقب گرد مى‏كنید" مى ‏باشد و آن تصویر روشنى است از سیر قهقرایى و ارتجاع به معنى واقعى است منتها از كلمه ارتجاع صریح تر و روشن تر است.                        
وَ مَنْ یَنْقَلِبْ عَلى‏ عَقِبَیْهِ فَلَنْ یَضُرَّ اللَّهَ شَیْئاً سپس مى ‏فرماید: آنها كه عقب گرد كنند و به دورانكفر و بت پرستى باز گردند تنها به خود زیان مى ‏رسانند نه به خدا؛ زیرا با این عمل نه تنها چرخ هاى سعادت خود را متوقف مى‏سازند بلكه آنچه را بدست آورده‏اند نیز به سرعت از دست خواهند داد.
وَ سَیَجْزِی اللَّهُ الشَّاكِرِینَ در پایان آیه به اقلیتى كه در جنگ احد على رغم همه مشكلات و انتشار خبر شهادت پیغمبر، دست از جهاد برنداشتند اشاره كرده و كوشش هاى آنها را مى‏ستاید و آنها را به عنوان شاكران و كسانى كه از نعمت ها در راه خدا استفاده كردند معرفى مى ‏كند و مى ‏گوید: خداوند این شاكران را پاداش نیك مى ‏دهد.
درسى را كه این آیه در باره مبارزه با فرد پرستى مى‏ دهد درسى است براى همه مسلمانان در همه قرون و اعصار، آنها باید از قرآن بیاموزند كه مسائل هدفى هرگز نباید قائم به شخص یا اشخاص باشد بلكه باید بر محور یك سلسله اصول و تشكیلات ابدى دور بزند كه با تغییر افراد یا فوت آنان حتى اگر پیامبر بزرگ خدا باشد آن كار تعطیل نگردد، اصولا رمز بقاى یك مذهب و یا یك تشكیلات همین است، بنابراین برنامه‏ها و تشكیلاتى كه قائم به شخص هستند تشكیلاتى ناسالم و غیر طبیعى محسوب مى‏ شوند كه به زودى متلاشى خواهند شد.
اما متاسفانه و روی هم رفته غالب تشكیلات جوامع اسلامى هنوز قائم به اشخاص است و به همین دلیل بسیار زود از هم مى ‏پاشد، مسلمانان باید با الهام از آیه فوق موسسات گوناگون خود را آنچنان پى ‏ریزى كنند كه از اشخاص لایق كاملاً بهره‏گیرى شود اما در عین حال وابسته به شخص آنها نباشد.


بحث روایی: 
امام صادق علیه السلام فرمود: حساب قتل از مرگ جداست، و هر شهیدى در آینده تاریخ برگشته و دوباره خواهد مرد. زیرا قرآن مى‏فرماید: «كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ» (انبیاء، 35) (تفسیر عیّاشى، ج 2، ص 113)

مسئله فرد پرستى یكى از بزرگترین خطراتى است كه مبارزات هدفى را تهدید مى‏كند، وابستگى به شخص معین اگر چه پیامبر خاتم باشد مفهومش پایان یافتن كوشش و تلاش براى پیشرفت، به هنگام از دست رفتن آن شخص است و این وابستگى یكى از نشانه‏هاى بارز عدم رشد اجتماعى است

بحث لغوی: 
خلت: خلاء و خلو: خالى شدن در مورد گذشت زمان نیز بكار مى‏رود.
اعقاب: عقب (بفتح اول و كسر دوم): پاشنه. جمع آن اعقاب. مراد از «رد بر اعقاب» بر گرداندن به حالت كفر است.
عقبیه: «انقلب على عقبیه» یعنى: بر دو پاشنه خود بگردید. مراد از آن برگشتن به حالت اولیه است.


پیام‏ های آیه:
1ـ وظیفه پیامبر، ابلاغ پیام خداست. ما هستیم كه باید راهش را ادامه دهیم. «وَ ما مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ»
2ـ مگر با مرگِ انبیاى قبل، پیروانشان از دین برگشتند؟! «قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ ...»
3ـ جامعه‏ى اسلامى باید چنان تشكّل و انسجامى داشته باشد كه حتّى رفتن رهبر به آن ضربه‏اى نزند. «أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلى‏ أَعْقابِكُمْ»
4ـ پیامبر اسلام صلى اللَّه علیه و آله نیز تابع سنّت‏هاى الهى و قوانین طبیعى همچون مرگ و حیات است. «أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ»
5ـ انتشار شایعه، از حربه‏هاى دشمن است. «ماتَ أَوْ قُتِلَ» (با توجّه به شأن نزول)
6ـ عمر پیامبر محدود است، نه راه او. «أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ»
7ـ فردپرستى ممنوع. راه خدا كه روشن شد، آمد و رفت افراد نباید در پیمودن خط الهى ضربه وارد كند. «أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ»
8ـ ایمان خود را چنان ثابت و استوار سازید كه حوادث تاریخ آن را نلرزاند. «أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ»
9ـ دست برداشتن از خط انبیاء، سقوط و عقب‏گرد است. «انْقَلَبْتُمْ عَلى‏ أَعْقابِكُمْ»
10ـ كفر مردم، ضررى براى خداوند ندارد. «فَلَنْ یَضُرَّ اللَّهَ»
11ـ مقاومت در راه حق، بهترین نوع شكر عملى است كه پاداشش با خداست. «سَیَجْزِی اللَّهُ الشَّاكِرِینَ»

منابع: 
تفسیر نور ج 2
تفسیر نمونه ج 3
تفسیر عیّاشى، ج 2
تفسیر أحسن الحدیث، ج‏2
قاموس قرآن

 



- نظرات (0)

یا حضرت زهرا

بوی دود است که پیچیده ، کجا میسوزد ؟

نکند خانه ی مولاست خدا رحم کند.... 

همه ی شهر به این سمت سرازیر شدند

در میان کوچه دعواست خدا رحم کند.... 

هیزم آورده که آتش بزنند این در را

پشت در حضرت زهراست خدا رحم کند.... 

جمع اند و موافق که علی را ببرند

و علی یکه و تنهاست خدا رحم کند.. 

بین این قوم که از بغض لبالب هستند

قنفذ و مغیره پیداست خدا رحم کند ...

مادر افتاد و پسر رفت زدست ، درد این است

چشم زینب به تماشاست خدا رحم کند ....

ماجرا کاش همان روز به آخر می شد

تازه آغاز بلاهاست خدا رحم کند... 

غزلم سوخت دلم سوخت دل آقا سوخت

روضه ی ام ابیهاست خدا رحم کند...




- نظرات (0)

آدم و حوا چگونه محرم شدند؟

آدم و حوا

آدم نخستین انسانی بود که از خاک خلق شد. کلمه آدم واژه ای است که ریشه اش واژه عبری اَدَم است به معنی خاکی.

فرشته ها گفتند: ای خدا آیا آدم هم مثل بقیه انسان هایی که پیش از این روی زمین رفتند، می خواهند جنگ و خونریزی بپا کنند؟

خدا گفت: «من داناترم به چیزهایی که شما از آنها هیچ نمی دانید».

و آنگاه ماجرای سجده به آدم و نافرمانی ابلیس پیش آمد که حتماً بارها و بارها شنیده و خوانده اید.

خدا پس از این واقعه، انسان را از ابلیس بیم داد. قرآن کریم در این باره می گوید: «ای آدم! شیطان دشمن توست مبادا وسوسه ات کند و فریبت دهد و از بهشت بیرونت کند و اگر حرف این دشمن را گوش کنید به سمت شقاوت و بدبختی می روید».

عده ای از مفسران بر این باورند که خداوند آدم و حوا را به هم محرم کرد و گفته اند که عقد آن دو را خود خدا خواند. پروردگار پس از این واقعه، آن ها را از درخت ممنوعه بیم داد و گفت به آن شجره نزدیک نشوید.

ابلیس اما در هیبت ماری نزدیک آدم رفت و گفت: «می دانی چرا خدا به تو گفته که از میوه اش نخور. چون اگر بخوری فرشته خواهی شد و عمر جاودانه پیدا می کنی. پس حال از میوه اش بخور تا عمر جاودانه پیدا کنی».

آدم و حوا باور کردند. میوه را که خوردند، صدای خدا را شنیدند، «مگر من شما را از این درخت منع نکردم؟ مگر نگفتم شیطان دشمن آشکار شماست؟» آدم و حوا به سجده افتادند و توبه کردند و خدا به آن ها فرصت داد برای توبه به دنیا بیایند. اما چرا خداوند نام زمین را دنیا گذاشت؟ دلیلش این است که دنیا با ریشه دنی، پست ترین جا در همه عالم و هفت آسمان ها است.

آیه 122 سوره طه در این باره می گوید:

«اکنون از عالی رتبه ترین جا همگی (آدم و حوا و ابلیس) فرود آیید که بعضی از شما با بعضی دیگر دشمن هستید تا از جانب من راهنمایی بیاید. هر که از من پیروی کند نه هرگز گمراه شود نه بدبخت شود».

حدود 7800 سال پیش، آدم همراه درخت خرمای ممتازی که از بهشت آمده بود، در جایی فرود آمد که اکنون به دلیل لقب صفوه الله برای آدم، به آن کوه صفا می گویند. کوه مروه هم مکان فرود حوا بود. مروه یعنی زن و دلیل این نامگذاری فرود آمدن حوا روی آن است. ابلیس هم در دجنا افتاد، جایی بین مکه و طائف. آدم نمی دانست که حوا روی کوه مروه فرود آمده است. از این رو دقیقاً جهت مخالف کوه مروه را طی کرد و این باعث شد تا فرسنگ ها از حوا دور شود.

تا این که آدم هم در فراق بهشت و دور شدن از رحمت الهی و هم جدایی از حوا به گریه شدید افتاد. جبرئیل آمد و راه درست توبه کردن را به او یاد داد. وقتی آدم همانطور که جبرئیل، گفته بود توبه کرد، جبرئیل هم او را به سمت حوا راهنمایی کرد و هر دو پس از 100 سال جدایی در محلی که امروز عرفات (محل شناختن) می گویند، همدیگر را پیدا می کنند. بعد جبرئیل غسل، طهارت، احرام، تلبیه و دیگر اعمال حج را به آدم و حوا یاد می دهد و آن ها از نه دَی حجه اعمال حج را شروع می کنند.

منبع: مجله همشهری آیه


- نظرات (0)

آیا جهنم و بهشت اکنون خلق شده اند؟

بهشت

آیا جهنم و بهشت اکنون خلق شده اند؟ الآن کجا هستند و چه وسعتی دارند؟ آیا درست است که بهشت در آسمان است و جهنم در زمین؟

 

پاسخ:

اکثر دانشمندان اسلامی معتقدند که این دو هم اکنون وجود خارجی دارند و ظواهر آیات قرآن نیز این نظر را تائید می کند. به عنوان نمونه:

1- آیات فراوانی که در مورد بهشت و یا دوزخ تعبیر به «اُعِدَّت» (مهیا شده) نظیر آیه 133 از سوره آل عمران[1]و یا تعبیرات دیگری که از همین ماده آمده است. از این آیات استفاده می-شود که بهشت و دوزخ هم اکنون آماده شده اند اگر چه بر اثر اعمال نیک و بد انسان ها توسعه می یابند.

2- در آیات مربوط به معراج در سوره «والنَّجم» می خوانیم: بار دیگر پیامبر (ص) جبرئیل را نزد «سدره المنتهی» که در بهشت جاویدان قرار دارد مشاهده کرد.[2]

3- در سوره تکاثر می فرماید: اگر علم الیقین داشتید، دوزخ را مشاهده می کردید پس به عین الیقین آن را می دیدید.»[3]...

 

اما اینکه بهشت و جهنم در کجا هستند؟

پاسخ این سوال را از دو راه می توان داد:

نخست اینکه بهشت و دوزخ در باطن و درون این جهانند.

همانطور که در این عالم موجودات بسیاری هستند که با چشم و گوش و لامسه عادی و غیر مسلح قابل درک نیستند، نظیر امواج رادیویی که تا دستگاه گیرنده ای نباشد، صدائی از آن امواج به گوش ما نمی رسد. البته این مثال هر چند از جهاتی رسا نیست ولی برای مجسم ساختن چگونگی وجود بهشت و دوزخ، در باطن این جهان، مؤثر به نظر می رسد.

دیگر اینکه: عالم آخرت و بهشت و دوزخ، محیط بر این عالم است و به اصطلاح این جهان در شکم و درون آن جهان قرار گرفته است. درست همانند عالم جنین که در درون عالم دنیاست، زیرا می دانیم عالم جنین برای خود عالم مستقلی است، اما جدای از این عالمی که در آن هستیم نیست، بلکه در درون آن واقع شده است. عالم دنیا نیز نسبت به عالم آخرت همین حال را دارد، یعنی در درون آن قرار گرفته است و اگر می‏بینیم قرآن می‏گوید وسعت بهشت به اندازه وسعت آسمان ها و زمین است به خاطر آن است که انسان چیزی وسیع تر از آسمان و زمین نمی‏شناسد تا مقیاس سنجش قرار داده شود ، لذا قرآن برای اینکه وسعت و عظمت بهشت را ترسیم کند آن را به پهنه آسمان ها و زمین تشبیه کرده است و چاره‏ای غیر از این نبوده، همان طور که اگر کودکی که در شکم مادر قرار دارد، عقل می‏داشت و می‏خواستیم با او سخن بگوئیم باید با منطقی صحبت کنیم که برای او در آن محیط قابل درک باشد.

از آنچه گفتیم پاسخ این سؤال نیز روشن شد که اگر وسعت بهشت به اندازه زمین و آسمان ها است پس دوزخ کجا است ؟ زیرا طبق پاسخ اول دوزخ نیز در درون همین جهان قرار گرفته و وجود آن در درون این جهان منافاتی با وجود بهشت در درون آن ندارد (همانطور که در مثال امواج فرستنده صوتی ذکر شد) و اما طبق پاسخ دوم که بهشت و دوزخ محیط بر این جهان باشند جواب باز هم روشنتر است زیرا دوزخ می‏تواند محیط بر این جهان باشد و بهشت محیط بر آن و از آن هم وسیع تر.[4]


[1]-وَ سارِعُوا إِلی‏ مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّکُمْ وَ جَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّماواتُ وَ اْلأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقینَ و شتاب کنید برای رسیدن به آمرزش پروردگارتان؛ و بهشتی که وسعت آن، آسمانها و زمین است؛ و برای پرهیزگاران آماده شده است.

[2]- سوره والنجم آیات 13 الی 15 « وَ لَقَدْ رَآهُ نَزْلَةً أُخْری‏ * عِنْدَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهی‏ * عِنْدَها جَنَّةُ الْمَأْوی‏ و بار دیگر نیز او را مشاهده کرد، نزد «سدرة المنتهی»، که «جنت المأوی» در آنجاست!

[3]- سوره تکاثر آیات 5، 6 و 7 کَلاّ لَوْ تَعْلَمُونَ عِلْمَ الْیَقینِ * لَتَرَوُنَّ الْجَحیمَ * ثُمَّ لَتَرَوُنَّها عَیْنَ الْیَقینِ چنان نیست که شما خیال می‏کنید؛ اگر شما علم الیقین (به آخرت) داشتید (افزون طلبی شما را از خدا غافل نمی‏کرد)! قطعاً شما جهنّم را خواهید دید! سپس (با ورود در آن) آن را به عین الیقین خواهید دید.

[4]-این جواب از تفسیر نمونه ج3 ص92 الی 95 با اندکی تصرف برگرفته شده است .


- نظرات (0)

آدم از کدام بهشت رانده شد؟

در آیه «وَ قُلنا یـادمُ اسكُن أَنتَ وَ زَوجُكَ الجَنَّةَ = و گفتیم اى آدم! تو و همسرت دربهشت جاى گزینید» (بقره/2، 35) و نیز اعراف/7، 19 و طه/20، 117 از بهشت آدم سخن به میان آمده است.
بهشت

در این‌كه مقصود از این بهشت چیست، چندین نظر وجود دارد:

1. بسیارى از مفسّران از جمله حسن بصرى، عمروبن‌عبید، واصل‌بن‌عطا و بسیارى از معتزله مثل جبایى، رمانى و ابن‌اخشید، آن را بهشت موعود مى‌دانند؛ به این دلیل كه «الجنة» عَلَم براى بهشت موعود است.

[1] قرطبى نیز در تفسیر خود همین رأى را برگزیده است.[2]

2. به گفته ابوهاشم، آن بهشت در آسمان قرار دارد؛ ولى بهشت موعود نیست.[3]

به جبایى نیز نسبت مى‌دهند كه گفته است: آن بهشت در آسمان هفتم قرار داشته، دلیل آن «اِهبِطوُا» است. وى «اهباط اوّل» را از آسمان هفتم به آسمان اوّل و «اهباط دوم» را از آسمان اوّل به زمین دانسته‌است.[4]

3. در این وجه كه قوى‌تر و دقیق‌تر از وجوه دیگر است، بهشت، جنبه برزخى و مثالى داشته و داراى جوهرى نورانى است و مثالِ هرچه را در عالمِ وجود است، در خود گنجانده است؛ ولى در هر حال دو بهشت است: یكى پیش از نشئه دنیایى كه مرتبه‌اى از مراتب نزول است و دیگرى پس از نشئه دنیایى كه از مراتب عروج تلقّى مى‌شود و در پایانِ سلسله صعود قرار دارد.

صدرالمتألّهین این رأى را به قیصرى و ابن‌عربى نسبت داده،[5] مى‌گوید: این دو بهشت از حیث ماهیّت و ذات فرقى ندارند و یگانه تفاوت آن‌ها در این است كه یكى در ابتداى سیر انسان و دیگرى در پایان سیر او قرار دارد.[6]

علاّمه طباطبایى نیز ضمن برزخى دانستن این بهشت، در تفسیر حدیثى كه بهشتِ آدم را در دنیا مى‌شناساند، مى‌نویسد: منظور از دنیایى بودن بهشت مزبور، بهشتِ برزخى، در مقابل بهشت جاویدان است.[7]

4. بهشت آدم از باغ‌هاى دنیا بوده و بر روى زمین قرار داشته است و نه بهشت جاوید.

عدّه‌اى از جمله شیخ صدوق، طوسى و آلوسى این رأى را پذیرفته‌اند.[8]

ملاّصدرا این قول را در تفسیرش به ابوالقاسم بلخى و ابومسلم اصفهانى نسبت داده، مى‌گوید: بعضى از اصحاب ما (شیعیان) نیز همین را گفته‌اند.[9]

رشیدرضا نیز در تفسیر المنار ضمن اختیار این نظر، آن را نظریّه محقّقان اهل‌سنّت دانسته و به نقل از ابومنصور ماتریدى در تفسیر التأویلات، این سخن را به پیشینیان نسبت داده است.[10]

براساس روایتى از امام صادق(علیه السلام)نیز این بهشت در دنیا بوده و خورشید و ماه در آن طلوع مى‌كرده است.[11]

كسانى‌كه این بهشت را دنیایى دانسته‌اند و نه بهشت موعود، براى اثبات مدّعاى خویش گفته‌اند: به تصریح قرآن، هركس به بهشت جاودانه وارد شود، هرگز از آن اخراج نمى‌گردد (حجر/15،48) و اهل سعادت در آن مخلّدند. (هود/11، 108) براى بهشتیان در استفاده از نعمت‌هاى آن محدودیتى نیست و نعمت‌هایش فناناپذیر و بى‌پایان است. (رعد/13، 35؛ زخرف/43، 71؛ هود/11، 108) در آن لغو و عصیانى صورت نمى‌گیرد. (طور/52‌، 23؛ واقعه/56‌، 25) ابلیس و اغواى او بدان راه ندارد و نفرین شده خداوند نمى‌تواند در آن وارد شود. برپایه حكمت الهى، بدون مكلّف شدن به تكلیف و تحمّل رنج‌هاى دنیایى روا نیست بنده‌اى در آن وارد شود. آن‌جا جاى آسایش و برخوردارى است و نه آزمایش و خوددارى، و‌در حقیقت، نتیجه و پاداش مؤمنان است كه با اعمال شایسته خویش آن‌را كسب مى‌كنند و پایان برنامه‌ها است؛ در حالى‌كه بهشت آدم، این‌گونه نبوده است.[12]

ناگفته نماند كه این ادلّه با برزخى بودن بهشت آدم(علیه السلام)منافاتى ندارند.

در سفر پیدایش تورات درباره بهشت آدم آمده است: و خداوند خدا باغى در عَدَن به طرف مشرق غرس كرد و آن آدم را كه سرشته بود، در آن‌جا گذاشت؛ پس خدا آدم را گرفت و او را در باغ عَدَن گذاشت تا كار او را بكند و آن را محافظت نماید؛[13] پس خداوند خدا او را از باغ عَدَن بیرون كرد تا كار زمینى را كه از آن گرفته شده بود، بكند؛ پس آدم را بیرون كرد و در سمت شرقى باغ عَدَن، فرشتگانى قرار داد تا با شمشیر آتشینى كه به دو طرف مى‌چرخید، راه درخت حیات را محافظت كند؛[14] بنابراین به گزارش كتاب عهدین، بهشت آدم، چنین جایى بوده است:

1. باغى در زمین؛ 2. در مكان و جاى مشخّصى به نام «شرقِ عَدَن»؛ 3. خداوند آدم(علیه السلام)را براى كار كردن و محافظت باغ عَدَن در آن‌جا قرار داده بود.

نویسنده: على‌احمد ناصح

______________________

[1] مجمع‌البیان، ج‌1، ص‌194.

[2] قرطبى، ج‌1، ص‌208.

[3] مجمع‌البیان، ج‌1، ص‌194.

[4] تفسیر ملاصدرا، ج‌3، ص‌84‌.

[5] تفسیر ملاصدرا، ج 3، ص 81 و 82.

[6] همان، ص‌83‌.

[7] المیزان، ج‌1، ص‌135 و 139.

[8] الاعتقادات، ص‌91؛ التبیان، ج‌1، ص‌156؛ روح‌المعانى، مج1، ج1، ص‌371 و 372.

[9] تفسیر ملاصدرا، ج‌3، ص‌83‌.

[10] المنار، ج‌1، ص‌277.

[11] الكافى، ج‌3، ص‌247؛ قمى، ج‌1، ص‌71؛ بحارالانوار، ج‌6‌، ص‌284‌ـ‌285 و ج11، ص‌161 و 162.

[12] المنار، ج1، ص277؛ تفسیرملاصدرا، ج3، ص81‌؛ التفسیر الكبیر، ج3، ص3.

[13] كتاب مقدّس، پیدایش 2: 8‌.

[14] همان، پیدایش 3: 23.


- نظرات (0)

19 گروه اهل بهشت

بهشت

در قرآن شریف هم به افراد مژده بهشت داده شد و هم به گروه های اجتماع. گروه های اجتماعی كه قرآن شریف به آن ها وعده بهشت می دهد عبارتند از:

1. سبقت گیرندگان در ایمان: «پیشگامان پیشگامند. آن ها مقربانند. در باغ های بهشت (جای دارند) 1».

2. اهل عمل صالح: «وكسانی را كه ایمان آوردند و اعمال صالح انجام دادند، به باغ های بهشت وارد می كنند 2».

3. مقرّبان: «پس اگر او از مقرّبان باشد. در روح و ریحان و بهشت پر نعمت است 3».

4. نیكوكاران: «كسانی كه نیكی كردند، پاداش نیك و افزون بر آن ها دارند... آن ها اهل بهشتند 4».

5. متّقین: «توصیف بهشتی كه به پرهیزگاران وعده داده شد (این است كه): نهرهای آب از زیر درختانش جاری است 5».

6. شهیدان: «خداوند از مؤمنان، جان ها و اموالشان را خریداری كرده كه (در برابرش) بهشت برای آنان باشد6».

7. سعادتمندان: «امّا آن ها كه خوشبخت شدند و سعادت یافتند، جاودانه در بهشت خواهند ماند 7».

8. نمازگزاران: «و آن ها كه بر نماز مواظبت دارند. آنان در باغ های بهشتی گرامی داشته می شوند 8».

9. صابران: «در برابر صبرشان، بهشت و لباس های حریر بهشتی را به آن ها پاداش می دهند 9».

10. اطاعت كنندگان: «هر كس خدا و رسولش را اطاعت كند، او را در باغ های (از بهشت) وارد می كنند 10».

11. خائفان: «و آن كس كه از مقام پروردگارش ترسان باشد، و نفس را از هوی باز دارد. قطعاً بهشت جایگاه اوست 11».

12. اهل ایمان: «و كسانی را كه ایمان آوردند و اعمال صالح انجام دادند، به باغ های بهشت وارد می كنند12».

13. توبه كنندگان: «... به یقین گناهان شان را می بخشم، و آن ها را در باغ های بهشتی، كه از زیر درختانش نهرها جاریست وارد می كنم 13».

14. اصحاب یمین 14... .

قابل ذكر است كه هر كدام از گروه ها دارای مراتب و درجاتی خاص می باشند كه نسبت به همدیگر، متفاوت می باشند.

اما افرادی كه قرآن شریف به آن ها وعده و مژده بهشت داده است:

1. حضرت آدم و حوا: «و گفتیم: ای آدم بر تو با همسرت در بهشت سكونت كن و از آن، از هر جا می خواهید، گوارا بخورید15». (البته در مورد بهشتی كه به حضرت آدم و حوا وعده داده شد اختلاف است كه آیا باغی از باغهای دنیاست یا بهشت موعود.)

2. آسیه همسر فرعون: «و خداوند برای مؤمنان، به همسر فرعون مثل زده است، در هنگامی كه گفت: پروردگارا! خانه ای برای من نزد خودت در بهشت بساز و مرا از فرعون و كار او نجات ده، و مرا از گروه ستمگران رهایی بخش. (و خداوند دعا و تقاضای او را پذیرفت.16



3. اصحاب كهف: سیما و خلاصه قصه آن ها در سوره كهف آمده است.17

4. امام علی ـ علیه السّلام ـ : در مورد امام علی ـ علیه السّلام ـ از شأن نزول آیات استفاده می شود، ضمن این كه خود امام، «قسیم الجنّه والنّار» است. به عنوان مثال، شأن نزول آیه «السّابقون والسّابقون 18» در مورد امام علی ـ علیه السّلام ـ است و مصداق اول آن امام است. یعنی «پیشگامان پیشگامند. آن ها مقربانند. در باغ های بهشت جای دارند». امام علی ـ علیه السّلام ـ در همة عرصه ها پیشگام بودند، از جمله در عرصة ایمان.

5. امام حسین ـ علیه السّلام ـ : در مورد امام حسین ـ علیه السّلام ـ ، از شأن نزول بعضی از آیات استفاده می شود، ضمن این كه به فرموده پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله ـ سیّد جوانان اهل بهشت است. به عنوان مثال شأن نزول آیات پایانی سورة فجر در مورد امام حسین ـ علیه السّلام ـ است و آن آیات عبارتند از: « هان ای نفس مطمئنه (آرمیده). خشنود (از خدا) و خوشایند سوی پروردگارت بازگرد. پس در میان بندگان ویژه ام درآی. و در بهشت ویژه ام داخل شو 19».


[1] . واقعه/ 10ـ12.

[2] . ابراهیم/ 23.

[3] . واقعه/ 88ـ89.

[4] . یونس/ 26.

[5] . رعد/ 35.

[6] . توبه/ 111.

[7] . هود/ 108.

[8] . معارج/ 35ـ36.

[9] . انسان/ 12.

[10] . فتح/ 17.

[11] . نازعات/ 40ـ41.

[12] . ابراهیم/ 23.

[13] . ابراهیم/ 195.

[14] . مدّثر/ 40.

[15] . بقره/ 35 و اعراف/ 19.

[16] . تحریم/ 11.

[17] . كهف/ 10ـ26.

[18] . واقعه/ 10ـ12.

[19] . فجر/ 27ـ30.


- نظرات (0)

بهشت را به بها می دهند نه بهانه

بهشت

خداوند در احد مى‏ خواست نقاط ضعف مسلمانان را به آنان نشان دهد تا به فكر اصلاح و جبران نقایص بیفتند و براى حركت‏ هاى بعدى آمادگى لازم را داشته باشند.

گاهى شكست ‏هاى سازنده و بیدارگر، از پیروزى‏ هاى خواب آور مطلوب ‏تر است.

وَلِیُمَحِّصَ اللّهُ الَّذِینَ آمَنُواْ وَیَمْحَقَ الْكَافِرِینَ (آل عمران ـ 141)
و (فراز و نشیب‏هاى جنگ براى آن است) تا خداوند افراد مومن را پاك و خالص، و كافران را (به تدریج) محو و نابود گرداند.
در این آیه اشاره به یكى دیگر از نتائج طبیعى شكست جنگ احد شده است، و آن اینكه این گونه شكست ها نقاط ضعف و عیوب جمعیت ها را آشكار مى‏ سازد و وسیله موثرى است براى شستشوى از این عیوب.

قرآن مى ‏گوید خدا مى‏ خواست در این میدان جنگ، افراد با ایمان را خالص گرداند و نقاط ضعفشان را به آنها نشان بدهد، آنها مى ‏بایست براى پیروزی هاى آینده در چنین بوته آزمایشى قرار گیرند و عیار شخصیت خود را بسنجند و همانطور كه على علیه السلام مى ‏فرماید: "فى تقلب الاحوال یعلم جواهر الرجال‏ ":" دگرگونی هاى روزگار و حوادث سخت زندگى حقیقت اشخاص را روشن مى ‏سازد" آنها به عیار شخصیت خود واقف گردند.
اینجا است كه گاهى پاره‏اى از شكست ها آنچنان سازنده است كه به مراتب اثر آن در سرنوشت جوامع انسانى از پیروزی هاى خواب كننده ظاهرى بیشتر است.
جالب اینكه نویسنده تفسیر "المنار" از استادش "محمد عبده" مفتى بزرگ مصر نقل مى ‏كند كه پیامبر را در خواب دید و به او فرمود: "اگر مرا در میان پیروزى و شكست در میدان احد مخیر ساخته بودند، من در خصوص آن میدان، شكست را ترجیح می دادم." زیرا این شكست عامل سازنده‏اى در تاریخ اسلام شد".
و یمحق الكافرین؛ این جمله در حقیقت نتیجه ‏ای است براى جمله قبل، زیرا هنگامى كه مومنان در كوره حوادث پاك شدند آمادگى كافى براى از بین بردن تدریجى شرك و كفر و پاك ساختن جامعه خود از این آلودگی ها پیدا مى ‏كنند، یعنى نخست باید پاك شد و سپس پاك كرد.
در حقیقت همانطور كه ماه با آن جلوه‏گرى و فریبندگى مخصوص خود، تدریجاً كم نور شده، در محاق فرو مى ‏رود همچنین شكوه و عظمت كفر و شرك و حامیان آنها با تصفیه و پاك شدن مسلمانان به زوال و نیستى مى‏ گراید.


بحث لغوی: 
"لیمحص" از ماده "تمحیص" به معنى پاك نمودن چیزى است از هرگونه عیب.
و "یمحق" از ماده "محق" (بر وزن مرد) به معنى كم شدن تدریجى چیزى است و به همین مناسبت شب پایان ماه را "محاق" مى‏گویند؛ زیرا روشنى ماه كم كم كاسته شده و از بین مى ‏رود.

مقرب شدن در درگاه خدا و اهل بهشت شدن، امتحان و ناگوارایى لازم دارد، مسئله این نیست كه شما بر حقید و باید غالب باشید، بلكه باید در تنگناها بیافتید و مسلمان بودن را در میدان عمل پیاده كنید تا مجاهدان و استقامت كنندگان شناخته شود

پیام‏ های آیه:

1ـ جنگ، میزانى است براى شناسایى افراد پاك از اشخاص پوك. «لِیُمَحِّصَ اللَّهُ»
2ـ براى اهل ایمان، شكست یا پیروزى سعادت است. زیرا یا شهادت، یا تجربه، یا غلبه بر دشمن را به دست مى ‏آورد. «لِیُمَحِّصَ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا»
3ـ رشد و شكوفایى ایمان، محو و سرنگونى كفر، به مرور زمان و در طول تاریخ به دست مى ‏آید. («یُمَحّص» دلالت بر استمرار و «یَمحَق» معناى تدریج را با خود دارد.) «لِیُمَحِّصَ»، «یَمْحَقَ»
4ـ آینده‏ى تاریخ به سوى محو و نابودى كفر است. «یَمْحَقَ الْكافِرِینَ»
5ـ شكست امروز مهم نیست، پایان كار اصل است. «وَ یَمْحَقَ الْكافِرِینَ»

أَمْ حَسِبْتُمْ أَن تَدْخُلُواْ الْجَنَّةَ وَلَمَّا یَعْلَمِ اللّهُ الَّذِینَ جَاهَدُواْ مِنكُمْ وَیَعْلَمَ الصَّابِرِینَ (آل عمران ـ 142)
آیا گمان دارید كه (با ادّعاى ایمان) وارد بهشت شوید، در حالى كه هنوز خداوند مجاهدان از شما و صابران را معلوم نساخته است؟
در اینجا قرآن با استفاده از حادثه احد براى تصحیح یك اشتباه فكرى مسلمانان اقدام مى ‏كند و مى‏ گوید: شما چنین پنداشتید كه بدون جهاد و استقامت در راه خدا مى‏ توانید در بهشت برین جاى گیرید، آیا شما گمان كردید داخل شدن در عمق آن سعادت معنوى، تنها با انتخاب نام مسلمان و یا عقیده بدون عمل ممكن است؟

اگر چنین بود مسئله بسیار ساده بود، ولى هرگز چنین نبوده است و تا اعتقادات واقعى در میدان عمل پیاده نشود كسى بهره‏اى از آن سعادت ها نخواهد برد، در اینجا است كه باید صفوف از هم مشخص شود، و مجاهدان و صابران از افراد بى ارزش شناخته شوند.
این آیه، به جهاد و صبر و مقاومت مومنان اشاره مى ‏كند؛ زیرا راه بهشت از طریق صبر و جهاد است. قرآن مى ‏فرماید: «سَلامٌ عَلَیْكُمْ بِما صَبَرْتُمْ» (رعد 24) سلام بر شما اهل بهشت، به خاطر صبر و مقاومتى كه داشتید.

در این تعبیر لطفى است، نمى‏گوید سلام بر شما به خاطر حج و روزه و یا خمس و زكات، زیرا انجام هر عملى نیازمند صبر و پایدارى است.

گاهى پاره‏اى از شكست ها آنچنان سازنده است كه به مراتب اثر آن در سرنوشت جوامع انسانى از پیروزی هاى خواب كننده ظاهرى بیشتر است

صاحب تفسیر احسن الحدیث می گوید: 
این آیه نظیر آیه 124 بقره است و مى‏گوید: مقرب شدن در درگاه خدا و اهل بهشت شدن، امتحان و ناگوارایى لازم دارد، مسئله این نیست كه شما بر حقید و باید غالب باشید، بلكه باید در تنگناها بیافتید و مسلمان بودن را در میدان عمل پیاده كنید تا مجاهدان و استقامت كنندگان شناخته شود «و یعلم» تقدیرش «و ان یعلم»، و «واو» به معنى «با» است یعنى: هنوز خدا مجاهدان و استقامت كنندگان را آشكار و مشخص نكرده است.

«الصابرین» شامل مجاهدان آنان كه در مركز جنگ ایستاده و فرار نكرده و خلاصه مطلق استقامت كنندگان در تقوى و راه خداست.


پیام‏های آیه:

1ـ از امیدها و آرزوهاى باطل دست برداریم. «أَمْ حَسِبْتُمْ»
2ـ ایمانِ قلبى كافى نیست، تلاش و عمل نیز لازم است. بهشت را به بها دهند نه بهانه. «أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَ لَمَّا یَعْلَمِ ...»
3ـ كلید بهشت، صبر و جهاد است. صبر در برابر مصیبت، معصیت و انجام عبادت و حضور در جبهه‏ى جهاد اكبر و جهاد اصغر. «وَ یَعْلَمَ الصَّابِرِینَ»
4ـ صبر و مقاومت، همراه با جهاد لازم است. زیرا شروع جنگ و ادامه‏ى آن و عوارض و آثار بعد از جنگ، همه و همه نیازمند صبر و بردبارى است. «جاهَدُوا مِنْكُمْ وَ یَعْلَمَ الصَّابِرِینَ»


منابع: 
تفسیر نور ج 2
تفسیر نمونه ج 3
تفسیر المنار
تفسیر احسن الحدیث ج 2
 



- نظرات (0)

شما برترهستید

حضرت محمد

امام صادق علیه السلام درباره‏ى آیه 140 سوره مبارکه آل عمران فرمودند: از روزى كه خداوند آدم را آفرید، قدرت و حكومت خدایى و شیطانى در تعارض با یكدیگر بوده‏اند، امّا دولت كامل الهى با ظهور حضرت قائم علیه السلام تحقّق مى ‏یابد.

وَلاَ تَهِنُوا وَلاَ تَحْزَنُوا وَأَنتُمُ الأَعْلَوْنَ إِن كُنتُم مُّوْمِنِینَ (آل عمران ـ 139)
و اگر مومنید سستى مكنید و غمگین مشوید كه شما برترید.

بعد از جنگ احد كه به خاطر عدم اطاعت از فرماندهى، بر قواى اسلام شكست وارد شد، مسلمانان روحیّه خود را از دست دادند، این آیه نازل شد كه مبادا با شكست خود را ببازید، بلكه با ایمان خود را تقویت كنید كه برترى با شماست.
در این آیه نخست به مسلمانان هشدار داده شده كه مبادا از باختن یك جنگ، سستى به خود راه دهند و غمگین گردند و از پیروزى نهایى مأیوس شوند، زیرا افراد بیدار همان طور كه از پیروزی ها استفاده مى ‏كنند، از شكست ها نیز درس مى ‏آموزند و در پرتو آن نقاط ضعفى را كه سرچشمه شكست شده، پیدا مى‏ كنند و با بر طرف ساختن آن براى پیروزى نهایى آماده مى ‏شوند.
جمله "وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُوْمِنِینَ": شما برترید اگر ایمان داشته باشید، یك جمله بسیار پر معنى است یعنى شكست شما در حقیقت براى از دست دادن روح ایمان و آثار آن بوده، شما اگر فرمان خدا و پیامبر را در این میدان زیر پا نمى‏ گذاشتید گرفتار چنین سرنوشتى نمى‏ شدید،.

باز هم غمگین نباشید اگر بر مسیر ایمان ثابت بمانید پیروزى نهایى از آن شما است، و شكست در یك میدان، به معنى شكست نهایى در جنگ نیست.


بحث لغوی: 
"وَ لا تَهِنُوا" از ماده "وهن" گرفته شده و "وهن" در لغت به معنى هر نوع سستى است، خواه در جسم و تن باشد، و یا در اراده و ایمان.

 

پیام‏ های آیه:

1ـ شكستِ موضعى در یك جنگ، نشانه‏ى شكست نهایى مسلمانان نیست. «وَ لا تَهِنُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ»
2ـ رهبر باید روحیه‏ها را تقویت كند. «وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ ...»
3ـ اگر به ایمان و اطاعت برگردید، در جنگ‏ها به پیروزى خواهید رسید. «وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُوْمِنِینَ»
4ـ در سایه‏ى ایمان، مى‏ توان بر همه جهان غالب شد. «أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُوْمِنِینَ»
5ـ پیروزى و شكست ظاهرى ملاك نیست، برترى به خاطر عقاید صحیح و تفكّر سالم اصل است. «وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُوْمِنِینَ»
6ـ در جهان بینى مادّى، عامل پیروزى سلاح و تجهیزات است، ولى در بینش الهى، عامل پیروزى ایمان است. «إِنْ كُنْتُمْ مُوْمِنِینَ»

در جمله "و یَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَداءَ" مى‏ فرماید: یكى از نتایج این شكست دردناك این بود كه شما شهیدان و قربانیانى در راه اسلام بدهید، و بدانید این آئین پاك را ارزان بدست نیاورده‏اید تا در آینده ارزان از دست بدهید، ملتى كه قربانى در راه اهداف مقدس خود ندهد همیشه آنها را كوچك مى‏ شمرد اما به هنگامى كه قربانى داد هم خود او، و هم نسل هاى آینده او، به دیده عظمت به آن مى ‏نگرند

إِن یَمْسَسْكُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِّثْلُهُ وَتِلْكَ الأیَّامُ نُدَاوِلُهَا بَیْنَ النَّاسِ وَلِیَعْلَمَ اللّهُ الَّذِینَ آمَنُواْ وَیَتَّخِذَ مِنكُمْ شُهَدَاء وَاللّهُ لاَ یُحِبُّ الظَّالِمِینَ (آل عمران ـ 140)
اگر به شما آسیبى رسیده آن قوم را نیز آسیبى نظیر آن رسید و ما این روزها [ى شكست و پیروزى] را میان مردم به نوبت مى‏ گردانیم [تا آنان پند گیرند] و خداوند كسانى را كه [واقعا] ایمان آورده‏اند معلوم بدارد و از میان شما گواهانى بگیرد و خداوند ستمكاران را دوست نمى ‏دارد.

این آیه ضمن دلدارى به مسلمانان، واقعیّتى را بیان مى ‏كند و آن اینكه اگر شما به منظور حقّ و براى هدفى الهى متحمّل ضرر جانى شده‏اید، دشمنان شما نیز كشته و مجروح داده‏اند. اگر شما امروز در احد پیروز نشده‏اید، دشمنان شما نیز دیروز در بدر شكست خورده‏اند، پس در سختى ‏ها بردبار باشید.
بعضى از مفسران آیه را اشاره به جراحاتى كه بر كفار در میدان احد نشست مى ‏دانند، ولى اولاً این جراحات مانند جراحات مسلمین نبود بنابراین با كلمه "مثله" سازگار نیست. و ثانیاً با جمله بعد كه تفسیر آن خواهد آمد تناسب ندارد.
گرچه معمولًا كلمات «شُهَداءَ»، «شَهِیدٌ» و «شاهِدٌ» در قرآن به معناى «گواه» است، لكن به دلیل شأن نزول و مسأله جنگ و موضوع زخم و جراحت در جبهه، اگر كسى كلمه‏ى «شُهَداءَ» را در این آیه به «كشته شدگان در راه خدا» معنى كند، راه دورى نرفته است.
در جمله "و یَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَداءَ" مى‏ فرماید: یكى از نتایج این شكست دردناك این بود كه شما شهیدان و قربانیانى در راه اسلام بدهید، و بدانید این آئین پاك را ارزان بدست نیاورده‏اید تا در آینده ارزان از دست بدهید، ملتى كه قربانى در راه اهداف مقدس خود ندهد همیشه آنها را كوچك مى‏ شمرد اما به هنگامى كه قربانى داد هم خود او، و هم نسل هاى آینده او، به دیده عظمت به آن مى ‏نگرند.


نکته: 
مسلمانان با توجّه به موارد ذیل باید روحیّه داشته باشند:
الف: «أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ» شما بلند مرتبه‏اید.
ب: «فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ» دشمنان شما نیز زخمى شده‏اند.
ج: «تِلْكَ الْأَیَّامُ نُداوِلُها» این روزهاى تلخ سپرى مى‏ شود.
د: «وَ لِیَعْلَمَ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا» خدا مومنان واقعى را از منافقان باز مى‏ شناساند.
ه: «وَ یَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَداءَ» خداوند از شما گواهانى را براى آینده تاریخ مى ‏گیرد.
و: «وَ اللَّهُ لا یُحِبُّ الظَّالِمِینَ» خداوند مخالفان شما را دوست ندارد.

در جنگ ‏ها و فراز و نشیب ‏هاى زندگى، اهل ایمان از مدّعیان ایمان باز شناخته مى ‏شوند. «لِیَعْلَمَ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا»

بحث روایی: 
امام صادق علیه السلام درباره‏ى این آیه فرمودند: از روزى كه خداوند آدم را آفرید، قدرت و حكومت خدایى و شیطانى در تعارض با یكدیگر بوده‏اند، امّا دولت كامل الهى با ظهور حضرت قائم علیه السلام تحقّق مى ‏یابد. 
(تفسیر عیّاشى، ج 1، ص 199)


بحث لغوی: 
"قرح" به معنى جراحتى است كه در بدن بر اثر برخورد با یك عامل خارجى پیدا مى ‏شود.
نداولها: دول: گردیدن. «دال الایام: دارت» نداول: مى ‏گردانیم.


پیام‏ های آیه:
1ـ مسلمانان نباید در صبر و بردبارى از كفّار كمتر باشند. «فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِثْلُهُ»
2ـ حوادث تلخ و شیرین، پایدار نیست. «تِلْكَ الْأَیَّامُ نُداوِلُها بَیْنَ النَّاسِ»
3ـ در جنگ ‏ها و فراز و نشیب ‏هاى زندگى، اهل ایمان از مدّعیان ایمان باز شناخته مى ‏شوند. «لِیَعْلَمَ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا»
4ـ خداوند از شما شهیدانى، كشته‏ى راه حقّ گرفت تا به آسانى از دین خدا دست برندارید. «وَ یَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَداءَ»
5ـ خداوند از خود شما گواهانى گرفت كه چگونه نافرمانى از رهبرى موجب شكست مى‏ شود. «وَ یَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَداءَ»
6ـ پیروزى موقّت كفّار، نشانه محبّت خداوند به آنان نیست. «اللَّهُ لا یُحِبُّ الظَّالِمِینَ»


7ـ حركت و جریان‏ هاى تاریخى به اراده‏ى خداوند است. «نُداوِلُها»

منابع: 
تفسیر نور ج 2
تفسیر نمونه ج 3
تفسیر عیّاشى، ج 1
تفسیر احسن الحدیث ج 2

 



- نظرات (0)

اگر در مسیر تقوا باشی.

5700نفر از دانش آموزان کاشان در مسابقات قرآن شرکت کردند

فرقان بر دو قسم است: یکی به معنای قرآن که همان فرقان بیرونی است و دیگری به معنای نیروی علمی یا گرایش عملی که همان فرقان درونی است، پس قرآن که کتابی است پیچیده و پوشیده به حق و مصاحب آن، حقّ محض است: (وَبِالْحَقِّ أَنزَلْنَاهُ وَبِالْحَقِّ نَزَلَ) (سوره إسراء آیه 105) و معیار تشخیص حق و باطل خواهد بود.

«فرقان» یکی از اسامی و صفات قرآن است که در آیه نخست سوره فرقان آمده است: «تَبَارَکَ الَّذِی نَزَّلَ الْفُرْقَانَ عَلَی عَبْدِهِ لِیَکُونَ لِلْعَالَمِینَ نَذِیرًا»؛ «بزرگ (و خجسته) است کسی که بر بنده خود فرقان (کتاب جداسازنده حق از باطل) را نازل فرمود تا برای جهانیان هشدار دهنده‏ای باشد».

ظاهراً منظور از «الفرقان» در آیه 185 سوره بقره و آیه 43 سوره آل‌عمران نیز «قرآن» است.

«فرقان» از «فرق» به معنای «هرچه که با آن حق از باطل جدا شود» مشتق شده است.

در نامیدن قرآن به «فرقان» وجوهی گفته‌اند؛ نظریه معروف آن است که چون قرآن؛ فارق میان حق و باطل است و آن دو را از هم مشخص می‌سازد «فرقان» نامیده شده است.

آرای دیگر در این زمینه به ‌شرح ذیل است:

1. چون قرآن در طول 23 سال به صورت پراکنده به تدریج نازل شده است (اسراء// 106)؛

2. چون از دیگر معجزات، جدا و بر صفحه و پهنه روزگار باقی است؛

3. قرآن فارق و جداکننده حلال از حرام، راست از دروغ، صالح از طالح، صواب از خطا، مۆمن از کافر، راه هدایت از ضلالت و راه بهشت از دوزخ است؛

4. چون قطعات، سوره‌ها و آیات قرآن جدای از هم نازل شد؛

5. برای این‌ که قرآن از مقام الوهیت صادر و بر قلب خاتم انبیاء نازل شده است.

 

قرآن، فرقانِ حقّ و باطل

همان طور که گفتیم واژه «فرقان» در قرآن کریم به معنای چیزی است که حقّ و باطل را از یکدیگر جدا می ‌سازد و مصادیق فراوانی دارد؛ برای مثال قرآن کریم، جنگ بدر را که عامل جدایی جبهه شرک از جبهه ایمان گردید: «یوم الفرقان» می‌نامد: (وَمَا أَنزَلْنَا عَلَى عَبْدِنَا یَوْمَ الْفُرْقَانِ یَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعَانِ) (سوره انفال، آیه 41)، چنانکه به نیروی علمی با گرایشی عملی که در عقل و قلب سالکان پدید می ‌آید و صحیح و ناصحیح را به آنان می ‌فهماند، کلمه فرقان اطلاق شده است.

فرقان عملی همان گرایش قلبی به حقّ و گریز و دوری از باطل است. انس با قرآن و نفوذ معارف آن در دل و جان، موجب می‌ شود که انسان، زشتی و پلیدی گناه را ببیند و بوی بَد گناهان، شامّه روحش را آزرده سازد، چنانکه انسان از بوی مردار آزرده می‌ گردد: (یِا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ إَن تَتَّقُواْ اللّهَ یَجْعَل لَّكُمْ فُرْقَانًا)؛ اگر درمسیر تقوا قرار گیرید، خدا به شما فرقان حق و باطل می‌ دهد

خدای سبحان کلام خود را فرقان می‌ نامد، زیرا در پرتو روشن‌ گری ‌های آیات نورانی این کتاب، حقّ به وضوح از باطل جدا می ‌شود: (تَبَارَكَ الَّذِی نَزَّلَ الْفُرْقَانَ عَلَى عَبْدِهِ لِیَكُونَ لِلْعَالَمِینَ نَذِیرًا ). (سوره فرقان، آیه 1)

فرقان بر دو قسم است: یکی به معنای قرآن که همان فرقان بیرونی است و دیگری به معنای نیروی علمی یا گرایش عملی که همان فرقان درونی است، پس قرآن که کتابی است پیچیده و پوشیده به حق و مصاحب آن، حقّ محض است: (وَبِالْحَقِّ أَنزَلْنَاهُ وَبِالْحَقِّ نَزَلَ) (سوره إسراء آیه 105) و معیار تشخیص حق و باطل خواهد بود.

خدای سبحان درباره فرقان درونی می‌فرماید: (یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ كُتِبَ عَلَیْكُمُ الصِّیَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِینَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ). (سوره بقره، آیه 185)

ماه رمضان [همان ماه] است که در آن، قرآن فرو فرستاده شده است، [کتابی] که مردم را راهبر، و [متضمّن] دلایل آشکار هدایت، و [میزان] تشخیص حق از باطل است.)

در این کریمه اوصاف «هدایت»، «بیّنه» و «فرقان» برای قرآن کریم ذکر شده‌است. قرآن کریم اثری عمومی دارد که هدایت عامّه مردم و نشان دادن راه و جداسازی آن از چاه است و اثری خصوصی که فرقان علمی و عملی است و انسان سالک، شایستگی دریافت آن را می‌یابد.

در پرتو فرقان علمی، انسان سالک، هم از نظر عقل و استدلال نیروی تشخیص می ‌یابد و می ‌تواند مسائل را خوب بفهمد و هم از نظر کشف و شهود، دیده بصیرتش گشوده می ‌شود، نخست در خواب و سپس در بیداری، حالات خوبی نصیب او می ‌شود و حقایقی برایش متمثّل می ‌شود که دیگران از مشاهده آنان محرومند.

در نامیدن قرآن به «فرقان» وجوهی گفته‌اند؛ نظریه معروف آن است که چون قرآن؛ فارق میان حق و باطل است و آن دو را از هم مشخص می‌سازد «فرقان» نامیده شده است

ثمره فرقان علمی آن است که چنین سالکی، خواه با علم حصولی و خواه با علم حضوری، توان تشخیص بین حقّ و باطل را دارد و اگر به این بصیرت علمی حرمت نهاد و به آنچه فهمید، عمل کرد، رفته رفته فرقان عملی به او اعطا می‌ شود.

فرقان عملی همان گرایش قلبی به حقّ و گریز و دوری از باطل است. انس با قرآن و نفوذ معارف آن در دل و جان، موجب می‌ شود که انسان، زشتی و پلیدی گناه را ببیند و بوی بَد گناهان، شامّه روحش را آزرده سازد، چنانکه انسان از بوی مردار آزرده می‌ گردد: (یِا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ إَن تَتَّقُواْ اللّهَ یَجْعَل لَّكُمْ فُرْقَانًا) (سوره انفال، آیه 29)؛ اگر درمسیر تقوا قرار گیرید، خدا به شما فرقان حق و باطل می‌ دهد.

البته این فرقان و گرایش درونی از شئون عقل عملی است که درباره آن فرموده‌اند: «العقل... ما عبد به الرحمن واكتسب به الجنان»؛ عقل چیزی است که به وسیله آن خدای رحمان عبادت، و بهشت و جنان کسب می‌ شود.

پس فرقان علمی گاهی به صورت برهان حصولی است و گاهی به صورت وجدان حضوری و فرقان علمی، همان گرایش به محاسن و گریز از زشتی‌ ها، پس از بوییدن عطر اول و تعفّن دوم است.


منابع:

کتاب همتایی قرآن و اهل بیت ـ آیة الله جوادی آملی


- نظرات (0)